Bijgewerkt op 31 oktober 2026 · Huisprijzen.be redactie
Regularisatie bouwovertreding is het achteraf aanvragen en verkrijgen van een omgevingsvergunning voor werken die al uitgevoerd werden of nog in uitvoering zijn. In Vlaanderen regelt artikel 81 van het Omgevingsvergunningsdecreet die regularisatievergunning. Ze verloopt volgens de gewone procedure en wordt beoordeeld volgens de regels van vandaag, niet die van het jaar waarin je bouwde.
In het kort
- Een regularisatievergunning is een omgevingsvergunning die tijdens of na de uitvoering wordt afgeleverd (art. 81 Omgevingsvergunningsdecreet).
- De aanvraag wordt getoetst aan de actuele regels en voorschriften.
- Processen-verbaal en beslissingen die je kent, voeg je bij de aanvraag.
- Een sanctie sluit een regularisatie niet uit, maar niet vervolgen wettigt ze ook niet.

Regularisatie: betekenis in het Vlaamse omgevingsrecht
Regularisatie betekent in Vlaanderen dat een overheid achteraf een omgevingsvergunning verleent voor werken die zonder vergunning of in strijd met een vergunning werden uitgevoerd. Zolang de vergunning er niet is, blijft de toestand onvergund (art. 81, §1 Omgevingsvergunningsdecreet).
Artikel 81 definieert de regularisatievergunning als een omgevingsvergunning die tijdens of na de uitvoering van vergunningsplichtige projecten wordt afgeleverd. Regulariseren is dus geen aparte vergunningssoort met eigen voordelen: het is een gewone aanvraag, met de bijzonderheid dat de werken er al staan.
Een regularisatie is iets anders dan verjaring en iets anders dan het vermoeden van vergunning. Welke route past, hangt af van het bouwjaar en de zone. Meer over de betekenis van een overtreding zelf lees je in de gids over bouwovertredingen.
Wanneer kan je een bouwovertreding regulariseren?
Een bouwovertreding regulariseren kan in Vlaanderen als de bestaande toestand vandaag vergunbaar is. Bij de beoordeling neemt de overheid de actuele regelgeving als uitgangspunt, met inbegrip van stedenbouwkundige voorschriften en eventuele verkavelingsvoorschriften (art. 81, §1 Omgevingsvergunningsdecreet).
Concreet betekent dat:
- Wat vandaag niet zou mogen, kun je doorgaans niet regulariseren, ook al mocht het toen wel. Omgekeerd kan wat toen niet mocht en vandaag wel kan, in principe vergund worden.
- De aanvraag moet verenigbaar zijn met de stedenbouwkundige voorschriften en de goede ruimtelijke ordening (art. 4.3.1 VCRO).
- In een woning die zonevreemd is, gelden bijkomende beperkingen. Lees daarvoor onze pagina over een zonevreemde woning en over zonevreemde functiewijzigingen.
Artikel 81, §3 is tweeledig: het niet vervolgen van een inbreuk door de overheid wettigt de regularisatie op zich niet, en de sanctionering van een inbreuk sluit ze niet uit.
Regularisatie, vermoeden van vergunning of verjaring: wat is het verschil?
Een regularisatie levert in Vlaanderen een echte omgevingsvergunning op, het vermoeden van vergunning geldt voor bepaalde oude constructies, en verjaring belet alleen dat de overheid nog optreedt. Enkel de eerste twee maken de constructie vergund of vergund geacht.
| Regularisatie | Vermoeden van vergunning | Verjaring | |
|---|---|---|---|
| Wat het oplevert | Een omgevingsvergunning | Status 'vergund geacht' in het register | Geen vergunning, de overheid kan niet meer optreden |
| Voor wie | Alle werken die vandaag vergunbaar zijn | Constructies van vóór 22 april 1962 of van 1962 tot het gewestplan | Afhankelijk van termijnen en feiten |
| Hoe | Aanvraag via het omgevingsloket | Bewijs en opname in het vergunningenregister (art. 5.1.3 VCRO) | Vanzelf, als de termijn verloopt |
| Werkt mee bij verkoop | Ja, toestand is vergund | Ja, indien opgenomen | Beperkt: de koper blijft met een onvergunde toestand zitten |
Hoe de termijnen precies werken, staat op de pagina over verjaring bouwovertreding.
Hoe verloopt de regularisatie van een bouwovertreding?
De regularisatie van een bouwovertreding verloopt in Vlaanderen volgens de gebruikelijke vergunningsprocedure via het omgevingsloket, met de gebruikelijke beoordelingscriteria (art. 81, §4 Omgevingsvergunningsdecreet). De overheid kan voorwaarden en lasten opleggen.
- Vooronderzoek. Vraag de vergunningshistoriek en de geldende voorschriften op bij de gemeente. Laat een architect de bestaande toestand opmeten en controleren op wat vergunbaar is.
- Dossier samenstellen. Plannen van de bestaande toestand en, als er iets moet wijzigen, van de gewenste toestand. Voeg een afschrift toe van eventuele processen-verbaal, administratieve en rechterlijke beslissingen die je kent (art. 81, §2).
- Indienen via het omgevingsloket. De aanvraag volgt de vereenvoudigde of de gewone procedure, afhankelijk van het project.
- Beslissing. Volgens het Omgevingsvergunningsdecreet (versie 2026) neemt de bevoegde overheid een beslissing binnen 60 dagen in de vereenvoudigde procedure (art. 46) en binnen 105 of 120 dagen in de gewone procedure (art. 32), eventueel eenmalig verlengd met 60 dagen.
- Beroep. Tegen de beslissing kan binnen 30 dagen beroep worden ingesteld (art. 54).
- Uitvoeren van voorwaarden. Zijn er voorwaarden of aanpassingen opgelegd, voer die uit binnen de gestelde termijn.
Bij een openbaar onderzoek kunnen buren gedurende 30 dagen bezwaar indienen (vlaanderen.be, 2026). Voor vragen over het loket kun je terecht bij 1700 of de helpdesk.
Een schatting van je woning helpt om de kosten af te wegen tegenover de waarde. Gratis en vrijblijvend.
Bereken gratis de waarde van je woningDuurt ongeveer 2 minuten. Je beslist zelf wat je met de schatting doet.Heb je een architect nodig voor een regularisatie?
Voor een regularisatie van vergunningsplichtige werken is in Vlaanderen in principe een architect nodig, tenzij de werken op de lijst van handelingen staan die zijn vrijgesteld van de medewerking van een architect. Werken zonder de verplichte architect zijn zelf een inbreuk (art. 6.2.2, 5° VCRO).
Die lijst staat in het Besluit van de Vlaamse Regering tot bepaling van de handelingen die vrijgesteld zijn van de medewerking van de architect. Daarop staan onder meer een tuinhuisje, een bergplaats, een garage of een carport, met een maximumoppervlakte van 40 vierkante meter per gebouw, een kroonlijsthoogte tot 3 meter en een nokhoogte tot 4,50 meter. Wordt er aan een bestaand gebouw aangebouwd, dan mag dat geen constructieprobleem oplossen en de stabiliteit van de aanpalende gebouwen niet wijzigen.
Ook als er geen architect verplicht is, laat je best een specialist kijken of de bestaande toestand overeenstemt met wat je wilt aanvragen. Opgelet: de vrijstelling van een architect is iets anders dan de vrijstelling van een vergunning.
Wat als er al een proces-verbaal is opgesteld?
Ook na een proces-verbaal kan je in Vlaanderen nog een regularisatie aanvragen. De sanctionering van een inbreuk sluit een regularisatie niet uit (art. 81, §3 Omgevingsvergunningsdecreet), maar je moet het proces-verbaal bij je aanvraag voegen als je ervan op de hoogte bent (art. 81, §2).
De herstelinstantie kan de overtreder aanmanen tot administratieve regularisatie, tot feitelijk herstel en tot inperkende maatregelen (art. 49 Kaderdecreet Vlaamse Handhaving). De aanmaning vermeldt de termijn waarbinnen dat moet gebeuren. Tijdens die termijn kan de herstelinstantie geen herstel vorderen of opleggen. De aangemaande overtreder moet de regularisatie melden en bewijzen.
Krijg je zo'n aanmaning of proces-verbaal, overleg dan snel met een advocaat of notaris, want de termijnen in de brief zijn bindend.
Wat als de regularisatie geweigerd wordt?
Wordt een regularisatie geweigerd, dan blijft de toestand in Vlaanderen onvergund en kan je binnen 30 dagen beroep instellen. Herstel volgt niet automatisch, maar de overheid kan het wel opleggen zolang de termijnen niet verjaard zijn.
Na een weigering heb je grofweg drie mogelijkheden:
- Beroep aantekenen bij de bevoegde overheid (art. 54 Omgevingsvergunningsdecreet).
- Een aangepast ontwerp indienen dat wel vergunbaar is, bijvoorbeeld kleiner of op een andere plaats.
- De toestand vrijwillig herstellen: het overtredende deel aanpassen of afbreken. Voor die werken kun je via De Offertewinkel tot 3 gratis offertes opvragen voor aanpassingswerken aan de gevel.
Moet je woning verkocht worden in die toestand, informeer de koper correct. Certiloket bezorgt je een vrijblijvende offerte om een asbestattest te laten opmaken als je woning van vóór 2001 dateert. Wil je weten wat de woning waard is in de huidige staat, laat dan de actuele waarde van je woning schatten.
Lees ook
Veelgestelde vragen
Wat betekent regularisatie?
Kan elke bouwovertreding geregulariseerd worden?
Hoelang duurt een regularisatie?
Kan ik regulariseren als ik al een boete kreeg?
Is verjaring beter dan regularisatie?
Begin met een realistische waarde. Daarmee onderhandel je met een notaris, makelaar, koper of mede-eigenaar op basis van feiten.
Bereken gratis de waarde van je woningDuurt ongeveer 2 minuten. Je beslist zelf wat je met de schatting doet.Bronnen
- Omgevingsvergunningsdecreet van 25 april 2014 (Vlaamse Codex)
- Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, geconsolideerde tekst (Justel, FOD Justitie)
- Kaderdecreet Vlaamse Handhaving van 14 juli 2023 (Vlaamse Codex)
- Vlaanderen.be: omgevingsvergunning
- Besluit handelingen vrijgesteld van de medewerking van de architect (Vlaamse Codex)
Deze pagina is algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies. Voor je eigen dossier raadpleeg je een notaris of fiscalist.