Bijgewerkt op 2 november 2026 · Huisprijzen.be redactie
Een stedenbouwkundige vergunning is de toelating van de overheid om in Vlaanderen te bouwen, verbouwen of bepaalde handelingen uit te voeren, en heet sinds de invoering van het Omgevingsvergunningsdecreet officieel een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen. Oude stedenbouwkundige vergunningen blijven het bewijs van wat destijds vergund werd, maar nieuwe aanvragen gaan via het omgevingsloket. Hieronder lees je wanneer je zo'n vergunning nodig hebt, hoelang de procedure duurt en hoe je een bestaande vergunning opzoekt.
In het kort
- De stedenbouwkundige vergunning heet nu omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen.
- Artikel 4.2.1 VCRO bepaalt welke handelingen vergunningsplichtig zijn; het Vrijstellingenbesluit bepaalt de uitzonderingen.
- Beslistermijn: 60 dagen (vereenvoudigd) of 105 tot 120 dagen (gewoon), eventueel eenmalig verlengd met 60 dagen.
- Een vergunning vervalt als je niet binnen 2 jaar start (art. 99 Omgevingsvergunningsdecreet).

Bestaat de stedenbouwkundige vergunning nog?
De stedenbouwkundige vergunning bestaat in Vlaanderen niet meer als afzonderlijke vergunning: sinds 23 februari 2017 is ze opgegaan in de omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen (art. 4.2.1 VCRO, gewijzigd bij decreet van 25 april 2014). Oudere vergunningen blijven relevant als bewijs van wat vergund werd.
De omgevingsvergunning bundelt de vroegere stedenbouwkundige vergunning en de milieuvergunning in één aanvraag. Voor een doorsnee woning gaat het vooral om stedenbouwkundige handelingen. In de praktijk gebruiken veel mensen de oude term nog, en beide woorden verwijzen naar dezelfde toelating om te bouwen of te verbouwen.
Oude documenten, zoals een bouwvergunning uit de jaren negentig, blijven dus belangrijk: ze tonen wat er destijds vergund werd.
Wanneer heb je een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen nodig?
Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen is in Vlaanderen nodig voor de werken uit artikel 4.2.1 VCRO, tenzij het Vrijstellingenbesluit ze vrijstelt. Dat zijn onder meer bouwen, verbouwen, uitbreiden, afbreken, opsplitsen in wooneenheden en bepaalde functiewijzigingen.
| Werk | Vergunning nodig? | Bron |
|---|---|---|
| Nieuwbouw of uitbreiding | Ja | Art. 4.2.1 VCRO |
| Woning opsplitsen, aantal wooneenheden wijzigen | Ja | Art. 4.2.1, 7° VCRO |
| Aangebouwde veranda of bijbouw | Ja, sinds 1 maart 2026 | Wijziging Meldingsbesluit 2026 |
| Vrijstaand tuinhuis tot 40 m² en 3,5 m | Nee, als aan alle voorwaarden is voldaan | Art. 2.1, 11° Vrijstellingenbesluit |
| Binnenverbouwingen | Nee, vrijgesteld onder voorwaarden | Wijziging Vrijstellingenbesluit 2026 |
| Buitenisolatie tot 26 cm | Nee, zolang de rooilijn niet overschreden wordt | Art. 2.1, 2/1° Vrijstellingenbesluit |
De vrijstellingen voor gevels, daken en isolatie gelden onder voorwaarden en sinds 5 september 2026 is een architect nodig als werken aan gevels of daken gepaard gaan met stabiliteitswerken (wijziging Vrijstellingenbesluit 2026). Twijfel je over een specifiek project, vraag het na bij je gemeente. Wil je werken uitvoeren, dan kan De Offertewinkel je helpen met tot 3 gratis offertes voor dakisolatie of andere renovaties. Onze gids over een tuinhuis zonder vergunning werkt de regels voor bijgebouwen uit.
Hoe vraag je een omgevingsvergunning aan?
Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen vraag je in Vlaanderen digitaal aan via het omgevingsloket, meestal samen met een architect. Voor de meeste woningprojecten beslist het college van burgemeester en schepenen (art. 15 Omgevingsvergunningsdecreet).
- Controleer of je werken vergunningsplichtig zijn en welke voorschriften gelden.
- Laat plannen en een dossier opmaken. Voor vergunningsplichtige werken is in principe een architect nodig, tenzij de werken op de vrijstellingslijst staan.
- Dien het dossier in via het omgevingsloket. De helpdesk bereik je via 1700 (vlaanderen.be, 2026).
- De gemeente onderzoekt de ontvankelijkheid en volledigheid.
- Bij de gewone procedure volgt een openbaar onderzoek van 30 dagen (vlaanderen.be, 2026).
- Na de beslissing geldt een beroepstermijn van 30 dagen (art. 54 Omgevingsvergunningsdecreet).
Een stedenbouwkundig attest geeft op basis van een plan aan of een project in redelijkheid vergund kan worden en blijft 2 jaar geldig (art. 5.3.1 VCRO). Het vervangt de aanvraag niet.
Hoelang duurt een omgevingsvergunning?
Een omgevingsvergunning duurt in Vlaanderen 60 dagen in de vereenvoudigde procedure en 105 of 120 dagen in de gewone procedure, te rekenen vanaf de ontvankelijke en volledige aanvraag (art. 32 en 46 Omgevingsvergunningsdecreet). Een eenmalige verlenging met 60 dagen is in de gewone procedure mogelijk.
| Procedure | Beslistermijn |
|---|---|
| Vereenvoudigde procedure | 60 dagen (art. 46) |
| Gewone procedure, zonder advies van omgevingsvergunningscommissie | 105 dagen (art. 32) |
| Gewone procedure, met advies van omgevingsvergunningscommissie | 120 dagen (art. 32) |
| Verlenging | Eenmalig 60 dagen in de gevallen van art. 32, §2 |
| Beroep bij de hogere overheid | 120 of 60 dagen, afhankelijk van de procedure in eerste aanleg |
De termijn voor de voorbereiding, zoals de plannen en de adviezen, komt daar nog bij. Tel dus ruim voor je een aannemer vastlegt of een verkoop plant.
Hoelang blijft een omgevingsvergunning geldig?
Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen vervalt in Vlaanderen van rechtswege als je niet binnen twee jaar start, de werken meer dan drie opeenvolgende jaren onderbreekt of de gebouwen niet binnen vijf jaar winddicht zijn (art. 99 Omgevingsvergunningsdecreet).
Die termijnen kunnen geschorst worden, bijvoorbeeld tijdens een beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen (art. 101). Plan je grote werken in fasen, spreek dan op voorhand af welke fasen de vergunning voorziet. Voer je werken uit na verval, of wijk je af van de vergunning, dan is dat een bouwovertreding. Moet je dat achteraf rechtzetten, lees dan hoe je een bouwovertreding kunt regulariseren.
Vergunningstoestand en ligging spelen mee in de prijs. Vraag gratis een schatting.
Bereken gratis de waarde van je woningDuurt ongeveer 2 minuten. Je beslist zelf wat je met de schatting doet.Stedenbouwkundige vergunning opzoeken: hoe doe je dat?
Een stedenbouwkundige vergunning opzoeken doe je in Vlaanderen via het vergunningenregister van de gemeente, het stedenbouwkundig uittreksel of het inzageloket van het omgevingsloket. Voor oudere dossiers is de gemeente meestal het juiste adres.
- Gemeente: elke gemeente houdt een vergunningenregister bij (art. 5.1.2 VCRO). Vraag bij de dienst ruimtelijke ordening om inzage van het dossier en de plannen.
- Stedenbouwkundig uittreksel: een informatief uittreksel uit het plannenregister en vergunningenregister (art. 5.2.7 VCRO). Volgens vlaanderen.be (2026) vraag je dat aan via het Vastgoedinformatieplatform of bij de gemeente of notaris.
- Omgevingsloket: het inzageloket toont openbare onderzoeken, beslissingen en aktenames.
- Archieven: voor oude dossiers vraag je of de gemeente nog papieren plannen bewaart. Ook je notaris kan helpen.
Een uittreksel is informatief en toont wat in het register staat. Het bewijst niet dat de bestaande toestand overeenstemt met de vergunde plannen. Vergelijk dus de plannen met wat er effectief staat, zeker als je koopt of verkoopt. Dat verschil is vaak waar een huis verkopen met bouwovertreding begint.
Wat betekent vergund, vergund geacht en hoofdzakelijk vergund?
Vergund betekent in Vlaanderen dat er een vergunning is, vergund geacht dat de wet de constructie als vergund behandelt op basis van haar bouwjaar (art. 4.2.14 VCRO), en hoofdzakelijk vergund dat minstens 90 procent van het bruto-bouwvolume vergund of vergund geacht is (art. 4.1.1, 7° VCRO).
- Vergund: een vergunning werd verleend.
- Vergund geacht: een bestaande constructie van vóór 22 april 1962, of van vóór het gewestplan als er geen tegenbewijs is. Lees meer over verjaring en het vermoeden van vergunning.
- Hoofdzakelijk vergund: veel vrijstellingen uit het Vrijstellingenbesluit gelden alleen voor zo'n gebouw.
Die status beïnvloedt ook de waarde. Vraag gratis een schatting van je woning als je wilt weten hoe je vergunningstoestand zich vertaalt in een marktprijs. Bij een verkoop heb je daarnaast attesten nodig: Certiloket bezorgt je een vrijblijvende offerte om je EPC te laten opmaken bij een verkoop.
Lees ook
Veelgestelde vragen
Is een stedenbouwkundige vergunning hetzelfde als een omgevingsvergunning?
Waar kan ik mijn stedenbouwkundige vergunning opzoeken?
Hoelang duurt een omgevingsvergunning voor een woning?
Wanneer vervalt een omgevingsvergunning?
Heb ik een vergunning nodig voor een veranda?
Wat is een stedenbouwkundig attest?
Begin met een realistische waarde. Daarmee onderhandel je met een notaris, makelaar, koper of mede-eigenaar op basis van feiten.
Bereken gratis de waarde van je woningDuurt ongeveer 2 minuten. Je beslist zelf wat je met de schatting doet.Bronnen
- Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, geconsolideerde tekst (Justel, FOD Justitie)
- Omgevingsvergunningsdecreet van 25 april 2014 (Vlaamse Codex)
- Vrijstellingenbesluit van 16 juli 2010, geconsolideerd (Vlaamse Codex)
- Departement Omgeving: wijziging Vrijstellingenbesluit (2026)
- Vlaanderen.be: stedenbouwkundig uittreksel
- Vlaanderen.be: omgevingsvergunning
Deze pagina is algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies. Voor je eigen dossier raadpleeg je een notaris of fiscalist.